اماره تأسيسى اماره اختراع شده توسط شارع « تأسيس » در لغت به معناى پى نهادن و ايجاد كردن است . اماره تأسيسى ، مقابل اماره امضايى است و به اماره‌اى گفته مىشود كه شارع مقدس ، ابتدائا آن را جعل و تأسيس نموده است ، بىآنكه در نزد عقلا ، سابقه عمل به آن وجود داشته باشد ، مانند : شهادت دو مرد و چهار زن براى اثبات زنا . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 22 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 3 ، ص 282 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 336 . خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 1 ، ص 381 . رشتى ، حبيب اللّه بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 96 . اماره حكمى طريق ظنّى معتبر حكايت‌كننده از حكم شرعى اماره حكمى ، مقابل اماره موضوعى است و به اماره‌اى گفته مىشود كه طريق به حكم شرعى و حكايت‌كننده از آن مىباشد ، مانند : خبر عادل و خبر ثقه . به بيان ديگر ، وقتى حكم واقعى و قانون الهى براى مكلف مجهول باشد و آن‌گاه اماره‌اى براى تعيين آن از سوى شارع وضع شود ، به آن اماره حكمى مىگويند ؛ براى مثال ، مكلف نمىداند اگر مبيع قبل از قبض تلف گردد ضمان آن به عهده بايع است يا مشترى ، و پس از جست‌وجو در روايات ، به خبر واحدى برخورد مىكند كه از سوى فرد عادلى نقل شده و در آن ، معصوم عليه السّلام فرموده است : هر كالاى فروخته‌شده‌اى كه قبل از تحويل گرفتن تلف گردد ، از مال فروشنده تلف شده است . ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 117 . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 149 . اماره سمعى ر . ك : اماره شرعى اماره شرعى طريق ظنّى اعتباريافته از سوى شارع اماره شرعى ، مقابل اماره عقلى و اماره عقلايى مىباشد و به معناى اماره‌اى است كه معتبر ( اعتباركننده ) آن ، شارع مقدس مىباشد ، مانند : ظن انسدادى ( ظن مطلق ) بنا بر كشف . در كتاب « اصطلاحات الاصول » آمده است : « ان المعتبر لدليل ان كان هو الشارع يسمى ذلك دليلا شرعيا و امارة شرعية كخبر العدل و الثقة و الظن الانسدادى على الكشف » . « 1 » آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 317 . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 3 ، ص 274 . رشتى ، حبيب اللّه بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 23 و 123 . خمينى ، روح اللّه ، تهذيب الاصول ، ج 2 ، ص 5 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 226 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 22 . اماره ظنى ر . ك : امارات اماره عادى ر . ك : اماره عقلايى اماره عرفى ر . ك : اماره عقلايى اماره عقلايى طريق ظنّى معتبر نزد عقلا و مورد تأييد شرع اماره عقلايى ، اماره‌اى است كه معتبر ( اعتباركننده ) آن ، عرف عقلا مىباشد و شرع نيز يا آن را به صراحت امضا نموده و يا دست‌كم از آن منع نكرده است ، مانند : ظواهر كلام ، كه عقلا آن را حجت دانسته و به آن عمل مىكنند و شارع نيز اين بناى عقلايى را امضا نموده است . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 70 . رشتى ، حبيب اللّه بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 23 و 96 . خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 3 ، ص 93 و 164 ، 180 . خمينى ، روح اللّه ، تهذيب الاصول ، ج 2 ، ص 5 و 40 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 21 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 336 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 22 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 3 ، ص 282 . اماره عقلى طريق ظنّى معتبر نزد عقل اماره عقلى ، مقابل اماره شرعى و عقلايى است و به اماره‌اى گفته مىشود كه معتبر ( اعتباركننده ) آن عقل مىباشد ، مانند : ظن انسدادى بنا بر حكومت ، كه عقل به حجيت آن حكم مىكند . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 70 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 62 . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 3 ، ص 274 . خمينى ، روح اللّه ، تهذيب الاصول ، ج 2 ، ص 39 . اماره غير علمى ر . ك : امارات

--> ( 1 ) . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 70 .